Industrializazioa Espainian eta Euskal Herrian: XIX. Mendea

1. Industrializazio Prozesua Espainian

1.1. Industrializazioa Atzeratu Zuten Faktoreak

• A) Espainiar Nekazaritzaren Azpigarapena:
  1. Nekazariek pertsonen lanaren beharrean jarraitu zuten, lan-baldintza txarrak izaten.
  2. Jabe txikiek ez zuten inongo hobekuntzarik ezagutu.
  3. Espainiar nekazaritzak ezin zuen eskaini jaiotzen ari ziren industriak behar zituen eskulana eta merkatuak.
• B) Kapital Gutxi eta Inbertsio Espekulatiboetara Bideratua
• C) Lehengaien Urritasunagatik Produktuak Kanpotik Ekarri
• D) Atzerapen Teknologikoa
• E) Enpresarako Mentalitaterik Ez
• F) Merkatu Nazional Bateratu Baten Eza
• G) Arazo Politikoek ere asko baldintzatu zuten industrializazioa, berandu eta desorekatua izanik.

1.2. Espainiako Industriak XIX. Mendean

Espainian, eremu dinamikoenak Katalunia, Asturias, Andaluzia (hasieran) eta Euskal Herria ziren.

Sektoreak:

1. Kataluniako Ehungintza: 1830eko hamarkadatik aurrera, lurrun-makina eta iruteko makina erabiltzen hasi ziren. Tresna berriei eta fabriken kontzentrazioari esker, ekoizpen-kostuak murriztu egin ziren. Barne-merkatuan eskaera handitu zen, biztanle-kopuruaren hazkundeagatik eta muga-zergen babesak lagunduta. Mendearen bukaeran, kolonietako merkaturik gabe gelditu zen. Lehen Mundu Gerra onuragarria izan zen.
2. Meatzaritza eta Industria Siderurgikoa (Andaluzia, Asturias eta Bizkaian): Egur-ikatzaren lehen labe garaiak Marbellan ezarri ziren, baina gutxi iraun zuten. Asturiasko harrikatzaren ekoizpena gora egin zuen, eta horrek siderurgia bultzatu zuen. Harrikatzaren ekoizpena 1960ko hamarkadan gainbehera izugarria izan zuen, eta Ingalaterrako ikatza merkeagoa zenez, euskal siderurgia horretaz baliatu zen. 1869ko Meatzaritza Legearen ondorioz, nazioarteko konpainiek ustiatzeko aukera izan zuten. Mineralak herri industrializatuetara merke eta irabazi handiekin esportatu ziren. Somorrostroko Konpainia Franko-Belgak euskal burdinaren zati handia atera eta esportatu zuen Ingalaterrara, Alemaniara, Frantziara eta Belgikara. Ikatzaren ustiapena garestia zenez, espainiarren esku gelditu zen. Barruko merkatuan gero eta gehiago eskatu zen, eta muga-zergen babesari esker, Asturiasko meategiak mantendu ziren. Kalitateko ikatza, merkeena, Ingalaterratik iritsi zen Bilbora.
3. Garraioak eta Merkataritza: XIX. mendearen erdialdetik aurrera, burdinbidearen kilometro-kopurua bizkortu zen. Inbertsio handiak bideratu ziren, eta eraikitzeko material gehiena inportatu egin zen. Portuak egokitu eta merkataritza asko hazi zen. Enpresa berriak sortu ziren: Konpainia Transatlantikoa eta Mediterraneoa.

2. Euskal Lehen Industrializazioa

Errestaurazio garaian, gerra karlista amaitu ondoren, Euskal Herriko industrializazioa indartu zen. Bizkaiko industria-iraultza eman zen. Gipuzkoa beranduago industrializatu zen (XX. mendearen hasieran), eta prozesu motelagoa izan zuen. Araba eta Nafarroa prozesutik kanpo geratu ziren, eta 1960ko hamarkada arte ez ziren industrializatu.

2.1. Bizkaiko Industrializazioa

2.2.1. Aurrekariak: Garapenaren Arrazoiak Euskal Herrian

1. Industria tradizionalak egotea.
2. Kokapen estrategikoa kostaldean.
3. Lehengai garrantzitsu bat: burdin-mea. Ibaizabal inguruan kalitate handiko meategiak zeuden, eta portuak bertan.
4. 1841ean aduanak kostaldera eramatean, Euskadi estatu liberal berrian integratu zen.
5. Barne-eskariari erantzuteko sortu ziren lehenengo labe garaiak: “Bouetako Santa Ana” (1841) edo “Nuestra Señora de la Mercedes” (1848).
6. Burgesia aditua merkataritzan.
7. Bertako bankuak industriaren inbertsioetan oso lagungarriak izan ziren.
8. Langile kualifikatuak egotea.

2.2.2. XIX. Mende Bukaerako Industrializazioa

Errestaurazio garaian, Euskal Herriak ekonomia-garapen bizia izan zuen. Abiapuntua burdin-mineralen erauzketa eta esportazioa izan zen. Jarduera horrekin lortutako kapitala burdingintza-industriaren oinarria izan zen, eta industria-garapenaren bultzatzailea. Protagonista Bilboko burgesia sortu berria izan zen, ez aurreko garaietan merkataritzaren garapenarekin batera sortutakoa. Atzerriko konpainiek ustiatzen zituzten meategien jabe izatea zen helburua.

Hainbat Fase:

1) 1870eko hamarkada: Meategien ustiakuntza eta burdinaren esportazioa. 1865etik aurrera, meatzaritzak hazkunde handia izan zuen, bi faktorek lagunduta: