Sokrates: Pentsamendua, Metodo Sokratikoa eta Eragina

Sokrates: Biografia eta Pentsamendu Filosofikoa

Sokrates K.a. 470. urtean jaio zen, eta Atenasko gizon jakintsuenetzat hartzen zuten, baina berak ez zuen bere burua horrela ikusten. Hori bere esaldi ospetsuarekin adierazten zuen: “Nik dakidan gauza bakarra ezer ez dakidala da”. Atenasko gazteei etika, politika eta elkarrizketa-teknikak irakatsi zizkien, betiere jarrera etikoa ahaztu gabe. Demokraziaren garaian bizi izan zen, eta hura gogor kritikatzeak heriotzara eraman zuen.

Pentsamenduaren Oinarriak: Sofisten Aurka

Sokratesek ez zituen inoiz sofisten teoriak onartu, eta bere pentsamendua haiek defendatzen zuten erlatibismoaren eta eszeptizismoaren aurkakoa zen erabat.

• Antierlatibismo morala (unibertsalismoa): Balio moralak absolutuak eta berdinak dira gizaki guztientzat. Horren arabera, egia eta justizia bakarrak eta unibertsalak dira. Baliteke kontzeptu horiek ez ezagutzea, baina gure barnean daude, eta ezjakintasun horrek ez betetzera garamatza.
• Intelektualismo morala (etikoa): Ongia zer den dakienak nahitaez ondo jokatzen du. Hau da, ez gara gaiztoak nahita, baizik eta ezjakin hutsak garelako; ez dakigu zer den ondo jokatzea. Ongia eta justizia ezagutuz gero, berez jokatuko genuke ondo.

Metodo Sokratikoa: Egiaren Bilaketa

Sokratesen ustez, egia gure baitan dago, eta bere metodoaren helburua hura azaleratzea zen. Metodoa bi fasez osatzen da:

1. Ironia: Sokrates ironiaz baliatzen zen solaskideen usteak zalantzan jartzeko. Lehenik, aztergai zuen auziaz ezer ez zekiela aitortzen zuen. Ondoren, galderak egiten hasten zen, definizio zorrotzena aurkitzeko helburuarekin.
2. Maieutika: Solaskideek aztergaiari buruz ezer ez zekitela onartzen zutenean hasten zen fase hau. Norberarena egia baino iritzi bat besterik ez dela onartu ondoren, elkarrekin egiaren bila hasten ziren, galdera-erantzunen bidez. Metodo honek gutxitan ematen zuen gaia behin betiko ebazteko aukera, baina oso baliagarria zen hura ahalik eta gehien argitzeko eta ikerketa-bide berriak irekitzeko.

Platonenganako Eragina

Sokratesek eragin handia izan zuen Platonengan, bere ikasle garrantzitsuena izan baitzen. Platonek bere maisuaren hainbat ideia bereganatu zituen, hala nola elkarrizketa sokratikoa, kontzeptu unibertsalen bilaketa eta intelektualismo morala. Platonen aburuz, Sokrates hiritar eredugarria eta justuena zen.