Apoloneoa eta Dionisiakoa

Apolo eta Dionisos bizitza ulertzeko elkarren aurkako bi jarreren sinbolo, eredu edo jainkoak dira. Apolo argitasunaren eta neurriaren jainkoa da, eta formak eta ideiak erakusten ditu. Dionisos, aldiz, itxuragabearen eta neurrigabearen adierazgarria da, sexu-kilikaduren eta gauaren jainkoa. Bereizketa eta aurkakotasuna nabarmena den arren, ezin daiteke bata bestea gabe bizi. Hala eta guztiz ere, Europako filosofia-tradizioan, joera arrazionalistak dioen moduan (Platonen itzala handi samarra izan da beharbada harrezkero), arrazoi-arimak mendean hartu behar ditu sumina, atseginak eta bestelako irrikak arimaren jardueretan, sentipenen izaera berez zantarra delako.

Nietzschek horixe bera leporatzen dio filosofiari, eta,... Continuar leyendo "Nietzsche eta Marx: Erlijioaren Kritika eta Alienazioa" »

AZALPEN AURREARRAZIONALA: MITOA

Mitoak naturaz gaindiko izakiek (jainko-jainkosak, heroiak...) antzina egindako ekintza gogoangarrietan oinarritzen diren kontakizun sakratuak dira, gaur egungo mundua azaltzen dutenak.
Mendebaldeko kulturak oso gogoan izan ditu antzinako Greziako mitoak, eta, agian, horregatik dira ezagunenak. Baina, Greziako mitoez gain, beste kultura askotan ere antzeko kondairak izan dira. Mitoak munduko herri guztietan ageri dira; izan ere, mitoek geure buruari egiten dizkiogun galderen erantzunak ematen dituzte. Hainbat gairi buruzko azalpenak ematen dituzte mitoek; esate baterako, munduaren jatorria, bizitzaren zentzua, gizakiak nola agertu ziren Lurrean, landareen eta animalien itxura, naturaren zikloak eta heriotzaren... Continuar leyendo "Mitotik Logosera: Filosofiaren Jaiotza eta Bilakaera" »

Ética Universal

La Ética Formal y el Imperativo Categórico

La ética formal sostiene que un criterio meramente formal nos permite discernir si una conducta es buena o mala, permitiéndonos separar las conductas buenas de las malas. Este criterio consiste en la posibilidad de universalización de la máxima. Kant distingue entre la forma y la materia de un mandato: la materia es lo mandado y la forma, el modo de mandarlo. Otras características de la ética formal incluyen lo que se ha denominado rigorismo kantiano. Este rigorismo es una consecuencia de considerar los mandatos morales como mandatos que deben cumplirse de forma incondicionada o absoluta, es decir, como imperativos categóricos.

• El deber por el deber: El cumplimiento del deber

El pensamiento de Platón ha influido profundamente en la filosofía occidental. Hasta tal punto que no es hasta Nietzsche y su crítica a la cultura occidental, en el siglo XIX, cuando podemos encontrar una posición tan opuesta al platonismo.

La Crítica de Nietzsche al Intelectualismo Socrático

La crítica de Nietzsche se concentra en su oposición al intelectualismo socrático. Para Nietzsche, la famosa ecuación que iguala razón, virtud y felicidad (RAZÓN=VIRTUD=FELICIDAD) es el alma de la filosofía platónica. Esta ecuación representa tanto un optimismo racional injustificable como una culpabilización de la existencia que nace del resentimiento.

Con respecto a lo primero, la contingencia radical de la existencia humana es expresada... Continuar leyendo "Nietzsche y Platón: La Crítica Radical a la Metafísica Occidental y la Afirmación Vital" »

Gizakiaren Izaera eta Gizartea

Gizakiaren Izaera

Jaiotzen garenetik besteekin erlazionatu beharra dugu; taldean bizitzea ezinbestekoa da gizakientzat.

• Sortzetikoa: Herentzia biologikoak dira, hau da, jaiotzen garenetik daukaguna eta aldatzen ez dena (azalaren kolorea, aurpegia, etab.).
• Geureganatutakoa: Denborarekin gurea egiten duguna, gizartean bertan ikasten dena (hizkuntza, janzkera, etab.).

Ezaugarri asko nahaste bat dira, adibidez, adimena. Horrekin jaiotzen zara, baina denborarekin hori lantzen duzu. Honek faktore kulturala eta biologikoa du.

Kultura eta Aniztasuna

Gizakien ezaugarrietako bat kultura da. Kultura ez da bat eta bakarra; kultura asko daude munduan zehar eta desberdinak dira. Hori kultura-aniztasuna deitzen zaio (musulmanak, kristauak,... Continuar leyendo "Filosofiaren Gakoak: Gizakia, Gizartea eta Edertasuna" »

Figuras Clave y Doctrina Filosófica en la Grecia Clásica

Aspasia de Mileto: Retórica y Democracia

Aspasia de Mileto: Fue la hetera más famosa. Impartía clases de filosofía y retórica. Fue compañera de Pericles y partidaria de reformas democráticas, sintiéndose cercana a posiciones sofistas. Platón afirmó que hombres y mujeres tienen las mismas capacidades.

Aristóteles: La Unidad Psicosomática y la Doctrina del Alma

Alma y Cuerpo: Unidad Monista

Aristóteles: Alma y Cuerpo: Propone una doctrina monista. El ser humano es una unidad psicosomática; el alma es la forma del cuerpo y son inseparables. El alma es el principio de vida y se define como el acto primero de un cuerpo natural orgánico.

Tipos de Alma

Se distinguen tres tipos de alma:... Continuar leyendo "Aspasia de Mileto, Aristóteles: Filosofía, Ética y Política Clásica" »

1. Ilustrazioa eta genero-kontraesanak

Immanuel Kant-ek Ilustrazioa gizakiak bere kabuz pentsatzeko ausardia izatea dela dio, “Sapere aude” ideiarekin. Hau da, pertsonak ez luke besteek esaten dutena itsu-itsuan jarraitu behar, baizik eta bere arrazoia erabili behar du modu autonomoan. Bere ustez, gizaki guztiak gai dira horretarako, baina askotan ez dute pausoa ematen erosotasunagatik edo beldurragatik.

Hala ere, teoria hori ez zen praktikan guztientzat berdin aplikatu. Ilustrazioaren garaian emakumeak baztertuta geratu ziren, eta pentsalari askok uste zuten haien lekua etxean zegoela, hezkuntzan eta politikan parte hartu gabe. Horregatik, Mary Wollstonecraft edo Olympe de Gouges bezalakoek emakumeen eskubideak defendatu zituzten, batez... Continuar leyendo "Kant, Marx eta Utilitarismoa: Pentsamenduaren Gakoak" »

1.3.- Apolineoa eta Dionisiakoa

Nietzschek bizitzaren alderdi iluna, gaiztoa, femeninoa, afektiboa… aldarrikatzen ditu. Bere ustez, errealitatea ezin da soilik modu arrazionalean ezagutu, bertan irrazionaltasuna garrantzitsuagoa delako. Nietzschek sustatzen duen filosofiak argitasunera eraman beharrean, iluntasunera eramaten gaitu, irrazionaltasunari garrantzia handia ematen diolako. Honen ondorioz, idealismoa gogorki kritikatu zuen, arrazionaltasunean oinarritzen baita.

Bere lehenengo liburuan “Tragediaren sorrera musikaren espirituan”, Nietzschek bizitza modu berri batean aztertu eta ulertu zuen. Konturatzen da guztiok bi alderdi ditugula:

• Alderdi Apolineoa: Hau harmonia, edertasuna, neurria eta orekaren adierazgarria da. Arrazionaltasuna

Platonen eta Aristotelesen Teoria Ontologikoak

Desberdintasun Nagusiak

Platonen Ideien Teoria (Dualismoa)

Platonentzat, errealitatea bi mailatan banatzen da:

• Sentikorra (Mundu Fisikoa): Ikus daitekeena, aldatzen dena eta hondatzen dena.
• Ideien Mundua: Ezin daitekeena ikusi, errealitatearen benetako iturria eta esentzia perfektuen egoitza.

Platonen ustez, mundu fisikoan dauden gauza guztiak ideien edo formarik perfektuen isla inperfektuak dira. Esaterako, "edertasuna" edo "zirkulua" bezalako kontzeptuak ideia perfektu gisa existitzen dira mundu ideal batean, eta mundu fisikoko edertasun edo zirkulu guztiak ideia horren kopia hutsak dira.

Aristotelesen Hilemorfismoa (Monismoa)

Aristotelesek, aldiz, ez du bi errealitate bereizten. Bere hilemorfismoaren... Continuar leyendo "Platon eta Aristoteles: Errealitatearen Kontzepzio Ontologikoak" »