Noiz aldarrikatu zuten AEBen independentzia?

AEBen independentzia 1776ko uztailaren 4an aldarrikatu zuten, Filadelfian bildutako kolonoen ordezkariek egingabekerien zerrenda idatzi ostean.

Zergatik hasi zen Frantziako Iraultza?

Ekonomia-krisi larri batek eta errege-ogasunaren zorpetzeak eragin zuten, Amerikako independentzia-gerran parte hartzeak krisia areagotu ostean. Estatu Orokorrak biltzea eskatu zuten noblezia eta beste estamentu batzuek.

AEB eta Frantziako Iraultza: kronologia eta jatorria

Resumen

Dokumentuak Ameriketako Estatu Batuen sorrera eta Frantziako Iraultzaren jatorria eta kronologia laburbiltzen ditu. AEBen kasuan zergen auzia, Tearen Matxinada, 1776ko independentzia-aldarrikapena eta 1787ko Konstituzioa azaltzen dira. Frantziaren kasuan ekonomia-krisia, Estatu Orokorrak, Asanblea Nazionala eta monarkiaren amaiera jorratzen dira.

Puntos clave

AEB 13 kolonia britainiarrek osatu zuten Ipar Amerikako ipar-ekialdeko kostaldean.
1776ko uztailaren 4an kolonoek independentzia aldarrikatu zuten Filadelfian.
1787ko Konstituzioak botereak banatu zituen: legegilea, betearazlea eta epaileak, Senatua eta Ordezkarien Ganberarekin.
Frantziako Iraultza 1789an hasi zen, ekonomia-krisi larri baten ondorioz.
Frantziak Amerikako independentzia-gerran parte hartu zuen, eta horrek errege-ogasunaren zorpetzea handitu zuen.
1789ko uztailaren 14an Bastillaren hartua izan zen gertakari garrantzitsu bat.
Asanbleak monarkia ezabatu zuen eta Konbentzioa hautatzea erabaki zuen.

Resumen generado con IA a partir del documento. Ponte a prueba

AEB: kronologia, protagonistak eta jatorria

AEB kronologia, protagonistak eta jatorria:

Erresuma Batua zuten 13 kolonia, Amerikako ipar-ekialdeko kostaldean.
AEB Ipar Amerikako ipar-ekialdeko kostan sortu zen, kolonoen eta Britainia Handiaren arteko tentsioen ondorioz.
1776an AEB sortu ziren; amerikako kolonoek independentzia aldarrikatu zuten.

Jatorri

Zerga berrien auzia

Kolonoek zerga batzuk ordaindu behar zizkieten Britainia Handiari.
Parlamentuan kolonoek ez zuten ordezkaritzarik; horregatik sortu zen "ez ordezkaririk, ez zergarik" eta, ondorioz, zergen auzia.

Tearen matxinada

Zergak bertan behera gelditu ziren, baina tearen gaineko zergak indarrean jarraitu zuten.
Erantzuna Tearen Matxinada izan zen: gazte batzuek itsasora bota zituzten konpainien Bostoneko portuan zeukaten kargamentuak.

Independentzia-aldarrikapena

Kolonoen ordezkariak Filadelfian bildu ziren eta egingabekerien zerrenda idatzi zuten.
1776ko uztailaren 4an AEBko independentzia aldarrikatu zuten.

AEBen Konstituzioa

1787ko Konstituzioak orden politiko berria antolatu zuen.
Botere legegilea herritarrek aukeratutako ordezkariek osatzen zuten; parlamentuak zegoen ardurapean. Bi ganbaretan banatzen zen: Senatua eta Ordezkarien Ganbera.
Presidenteak botere betearazlea zuen; 4 urterako hautatzen zen. Lehenengo presidentea George Washington izan zen.

Frantziako Iraultza: kronologia eta jatorria

Frantziako Iraultzaren kronologia eta jatorria:

Frantzian 1789an hasi zen iraultza handia; oso gertaera garrantzitsua izan zen, antzinako erregimena amaitu zela medio.
Ekonomia-krisi larria zegoen XVIII. mendean, eta horrek eragin sakona izan zuen errege-ogasunaren finantzetan.
Frantziak Amerikako independentzia-gerran parte hartu zuen, eta horrek errege-ogasunaren krisia eta zorpetzea areagotu zituen.
Irtenbide berrien bila, irtenbideetako bat dirua biltzea izan zen.
Azkenik, noblezia eta bestelako estamentu batzuek Estatu Orokorrak biltzea eskatu zuten.

Asanblea Nazionala

1789ko maiatzaren Estatu Orokorrak Versallesen bildu ziren; bozkatzeko moduari buruz eztabaida sortu zen.
Estamentu bakoitzak boto bat ematen zuen; pribilegiatuek bi boto zituzten.
Erregeak onartu egin zuen Hirugarren Estatuko ordezkarien kopurua bikoiztea, baina ez ordezkarien boto kopurua pertsonako.
Hirugarren Estatuko diputatuak Asanblea Nazionala gisa aldarrikatu zuten beren burua, eta erabaki politikoak hartzen hasi ziren.
Gero, izena aldatuta, Asanblea Konstituzioilea deitu zuten.
1789ko uztailaren 14an (Bastillaren hartuaren eguna) izan zen gertakari garrantzitsu bat.

Asanblea konstituzioilea baita legegilea izan zen arloan ere.

Konbentzioa (Frantzia)

Errusiarren mehatxua ikusita, herritarrek Tuileriako jauregira eraso egin zuten eta errege-familia atxilotu zuten. Erasotzaileak "sans-culottes" izeneko iraultzaile erradikalak ziren.
Asanbleak monarkia ezabatu zuen eta Konbentzioa izeneko beste asanblea hautatzea erabaki zuen.