A Conquista e Romanización de Hispania: Etapas e Legado

Conquista e Romanización de Hispania

A conquista do territorio levoulle a Roma dous séculos e divídese en tres etapas:

Primeira Etapa (218-133 a.C.)

Durante a Segunda Guerra Púnica, Roma atacou Cartago en Hispania. A brutalidade empregada fixo que turdetanos e ilerxetes (Indíbil e Mardonio) atacasen a Roma, prolongando as accións bélicas.

Guerras Lusitanas (154-137 a.C.)

A crueldade de Quinto Sulpicio Galba, asasinando a 10.000 lusitanos, fixo que estes, dirixidos por Viriato, atacasen a Roma. Os romanos, desesperados, subornaron a tres xefes lusitanos para que matasen a Viriato.

Guerras Celtibéricas (154-133 a.C.)

Son coñecidas pola defensa heroica da cidade de Numancia. Tras a caída da cidade, os romanos controlaban tres cuartos do territorio.

Segunda Etapa (133-48 a.C.)

Pouco importante. O único salientable foi o papel xogado por algúns pobos indíxenas no conflito que mantiveron Caio Xulio César e Gneo Pompeio.

Terceira Etapa (44-19 a.C.)

Fase final da conquista, na que se conseguiu o dominio total tras a derrota dos cántabros, astures e galaicos. É a época das Guerras Cántabras (29-19 a.C.) que remataron tras o drama do Monte Medulio³²⁷.

Para evitar rebelións, Roma instalou campamentos permanentes que, co tempo, deron lugar a cidades como Legio VII Gemina (León) ou Astúrica Augusta (Astorga).

A Romanización de Hispania

Tras a conquista, comezou o proceso de Romanización, a transformación gradual de todos os habitantes de Hispania en cidadáns do Imperio Romano.

División Administrativa

A primeira medida foi a división administrativa. Ao principio houbo dúas provincias: a Citerior e a Ulterior, que durante o Baixo Imperio pasaron a ser cinco:

• Tarraconensis
• Cartaginensis
• Baetica
• Lusitania
• Gallaecia

Cada provincia era gobernada por un pretor e un cuestor que se ocupaba da facenda.

Vías de Comunicación

Outro aspecto da romanización foi a construción de vías de comunicación que foron o eixo vertebrador das actividades económicas. Destacan as seguintes:

• Vía Augusta
• Vía da Prata
• Vía XVIII de Antonino (en Galicia)
• Per Loca Marítima (en Galicia)

Desenvolvemento Urbano

As vellas cidades fenicias e gregas revitalizáronse e outras foron fundadas xa polos romanos, como:

• Barcino
• Tarraco
• Lucus Augusti
• Híspalis
• Emerita Augusta

Tipos de Cidades Indíxenas

As cidades indíxenas foron romanizándose, pero diferenciándose entre:

• Estipendiarias: conquistadas pola forza, pagaban un tributo anual.
• Federadas: non perdían dereitos, pero tiñan que axudar a Roma con homes, víveres, etc.
• Inmunes: as que tiñan autonomía plena.

Explotación de Recursos e Obras Civís

A conquista e o dominio conlevou a explotación intensiva dos seus recursos. Esta explotación foi paralela á introdución de obras civís para facilitar esta tarefa; por exemplo:

• Canles de rega
• Acuedutos
• O arado