Espainia XVIII. Mendean: Ondorengotza Gerra eta Borboien Erreformak

XVIII. Mendeko Espainia: Ondorengotza Gerra eta Borboien Erreformak

Ondorengotza Gerra (1701-1714)

Espainiako Ondorengotza Gerra (1701-1714) gatazka konplexua izan zen, nazioarteko eta barneko dimentsioak uztartu zituena.

20. Zergatik esaten da Ondorengotza Gerra ere gerra zibila izan zela?

Gaztela, Filipe Anjoukoaren aldekoa, eta Aragoiko Koroa, Karlos artxidukearen aldekoak, aurrez aurre aritu zirelako.

21. Nola izan zen gatazkaren konponbidea?

Alemaniako enperadorea eta bere semea hiltzean, Karlos artxidukea enperadore bihurtu zen. Bi aldeek bakea sinatzea erabaki zuten.

22. Zer gertatu zen Utrechteko eta Rastatteko Bakeetan?

• Filipe V.ak Frantziako tronua eskuratzeko eskubideei uko egin zien.
• Espainiak Europako jabetzak galdu zituen.
• Menorka eta Gibraltar Britainia Handiari laga zizkion.

Borboien Monarkia Espainian (XVIII. Mendea)

23. Zer errege egon ziren XVIII. mendean Espainian?

Filipe V.a, Fernando VI.a, Karlos III.a, Karlos IV.a.

24. XVIII. mendean zer ezarri zen?

Monarkia absolutua ezarri zen, eta erregeak aginte guztiak pilatu zituen. Goi-noblezia aginte politikotik baztertu zuten.

25. Zein zen Borboien helburua Espainian XVIII. mendean?

Europan galdutako lurraldeak berreskuratzea eta Amerikako koloniei eustea zuten helburu.

26. Nola lortu zuen helburu hori errege bakoitzak?

• Filipe V.ak: Utrechten galdutako jabetzak berreskuratu zituen.
• Fernando VI.ak: Kanpo-politika neutrala egin nahi izan zuen.
• Karlos III.ak: Frantziarekin aliatuta, Britainia Handiaren kontrako bi gerratan hartu zuen parte. Zazpi Urteko Gerran, britainiarrak izan ziren garaile. Amerikan, Espainiak hamahiru kolonia britainiarren independentzia arrakastaz babestu zuen.
• Karlos IV.a: Frantziako Iraultza eta Napoleonen aurkako Independentzia Gerra garatu zituen.

Ilustrazioa Espainian

27. Borboiek tronua eskuratu zutenean Ilustrazioko ideiak zabaldu ziren Espainian. Nola?

Entziklopediak, liburuak eta Frantziara egindako bidaiak izan ziren erantzuleak.

28. Nortzuk hartu zituzten ideia horiek?

Intelektual eta politikariek, hala nola Aita Feijoo, Jovellanos, Campomanes, Floridablanca eta Aranda.

29. XVIII. mendean jaiotza eta heriotza tasak handiak ziren. Zer neurri bultzatu zituzten erreforma ilustratuek? Zertarako?

Jaiotza eta heriotza tasak handiak ziren, baina erreforma ilustratuek biztanleriaren hazkundea eta populazioa sustatzeko neurriak bultzatu zituzten.

Ekonomia Erreformak eta Nekazaritza

30. Espainiako ilustratuek ekonomia sustatzeko neurriak hartu zituzten. Zeintzuk? Azaldu.

Garrantzi handia izan zuten Herriaren Adiskideen Sozietate Ekonomikoek. Ikastaroen eta argitalpenen bidez, nekazaritzako eta eskulangintzako berrikuntzak hedatu zituzten.

31. Nolakoa zen nekazaritza ilustratuek eraldaketa bultzatu arte?

• Atzerapen teknikoak eta ekoizpen urritasuna.
• Abeltzaintzaren gehiegizko pribilegioak.
• Erosteko eta lantzeko lur aske gutxi.

32. Nolakoak ziren XVIII. mendeko ilustratuek bultzatutako nekazaritza eraldaketak? Azaldu.

• Labore berriak sortzea: artoa eta patatak.
• Teknika berriak: ongarriak erabili eta txandaketa berriak, lurgorriaren hedadura murriztu, ureztatutako lurrak ugariagoak izan ziren.
• Kanalak: Gaztelako kanala.
• Mestaren pribilegioak murriztu.
• Kleroaren jabetza batzuk estatuaren esku saltzea.
• Sierra Morena lurrak birpopulatzea.